How Canadians Govern ThemselvesNgười Canada Tự Quản Trị Như Thế Nào

Canada is a federal state: the power to make laws is divided between the federal government and the provincial and territorial governments. The federal government in Ottawa takes responsibility for matters of national and international concern, including national defence, foreign policy, interprovincial trade and communications, currency, navigation, criminal law and citizenship.Canada là một nhà nước liên bang (federal state): quyền làm luật được phân chia giữa chính phủ liên bang và chính quyền các tỉnh bang, vùng lãnh thổ. Chính phủ liên bang ở Ottawa phụ trách những vấn đề tầm quốc gia và quốc tế, bao gồm quốc phòng (national defence), chính sách đối ngoại (foreign policy), thương mại và liên lạc giữa các tỉnh, tiền tệ, hàng hải, luật hình sự (criminal law) và quốc tịch (citizenship).

The provinces are responsible for municipal government, education, health care, natural resources, property and civil rights, and highways. Some areas — such as agriculture and immigration — are shared between the federal and provincial governments.Các tỉnh bang phụ trách chính quyền địa phương, giáo dục (education), y tế (health care), tài nguyên thiên nhiên (natural resources), quyền tài sản và dân sự, cùng đường cao tốc (highways). Một số lĩnh vực — như nông nghiệp (agriculture) và nhập cư (immigration) — do chính phủ liên bang và tỉnh bang cùng chia sẻ trách nhiệm.

Municipal (city or local) governments handle local matters in cities and towns — services such as firefighting, snow removal, recycling, and city streets. In the territories, and for many local matters, responsibilities may be arranged differently, but the federal–provincial division of powers is the pattern to remember for the test.Chính quyền thành phố (municipal government) lo các công việc địa phương ở các thành phố và thị trấn — như cứu hỏa, dọn tuyết, tái chế và đường phố. Ở các vùng lãnh thổ và trong nhiều vấn đề địa phương, cách phân công có thể khác đôi chút, nhưng điều bạn cần nhớ cho bài thi là sự phân chia quyền hạn giữa liên bang và tỉnh bang.

In Canada's parliamentary democracy, the people elect members to the House of Commons in Ottawa and to the provincial and territorial legislatures. Parliament has three parts: the Sovereign (King or Queen), the Senate, and the House of Commons. Members of Parliament (MPs) are elected by voters in their electoral districts, while Senators are appointed by the Governor General on the advice of the Prime Minister and serve until age 75.Trong nền dân chủ nghị viện của Canada, người dân bầu ra các đại biểu vào House of Commons (Hạ viện) ở Ottawa và vào các nghị viện tỉnh bang, vùng lãnh thổ. Quốc hội (Parliament) gồm ba phần: the Sovereign (Quốc vương), the Senate (Thượng viện) và the House of Commons (Hạ viện). Các Members of Parliament (MP — nghị sĩ Hạ viện) do cử tri trong khu vực bầu cử của mình bầu ra, còn các Senator (thượng nghị sĩ) do Governor General (Toàn quyền) bổ nhiệm theo đề nghị của Thủ tướng và phục vụ đến năm 75 tuổi.

The Prime Minister and the Cabinet ministers he or she selects run the government. Cabinet ministers are responsible for government departments, and together with the Prime Minister they make important decisions about how the country is governed. They must retain the confidence of the House of Commons — this is called responsible government.Thủ tướng (Prime Minister) và các bộ trưởng Nội các (Cabinet ministers) do Thủ tướng lựa chọn sẽ điều hành chính phủ. Các bộ trưởng phụ trách các bộ ngành, và cùng Thủ tướng đưa ra những quyết định quan trọng về việc điều hành đất nước. Họ phải giữ được sự tín nhiệm (confidence) của House of Commons — đây gọi là chính phủ chịu trách nhiệm (responsible government).

For a bill to become law, it must pass through set stages in the House of Commons: first reading, second reading (debate on principle), committee stage, report stage, and third reading. The Senate follows a similar process. Finally, the bill receives royal assent from the Governor General — the Sovereign's representative — and becomes law. Provincial legislatures pass laws in areas of provincial responsibility in a similar way.Để một dự luật (bill) trở thành luật, nó phải trải qua các bước tại House of Commons: đọc lần thứ nhất (first reading), đọc lần thứ hai (tranh luận về nguyên tắc), giai đoạn ủy ban (committee stage), giai đoạn báo cáo và đọc lần thứ ba (third reading). Senate cũng thực hiện quy trình tương tự. Cuối cùng, dự luật nhận royal assent (sự phê chuẩn của hoàng gia) từ Governor General — đại diện của Quốc vương — và trở thành luật. Nghị viện các tỉnh bang cũng thông qua luật trong phạm vi trách nhiệm của tỉnh theo cách tương tự.

Canada is a constitutional monarchy. The Head of State is the Sovereign — King Charles III — while the Head of Government is the Prime Minister. This distinction matters: the Sovereign is the symbol of Canadian sovereignty and the guardian of constitutional freedoms, while the Prime Minister actually directs the governing of the country. Do not confuse the head of state with the head of government on test day.Canada là một nước quân chủ lập hiến (constitutional monarchy). Nguyên thủ quốc gia (Head of State) là Quốc vương — King Charles III (Vua Charles Đệ Tam) — còn người đứng đầu chính phủ (Head of Government) là Thủ tướng (Prime Minister). Sự phân biệt này rất quan trọng: Quốc vương là biểu tượng chủ quyền của Canada và người bảo vệ các quyền tự do hiến định, còn Thủ tướng mới là người trực tiếp điều hành đất nước. Ngày thi, bạn đừng nhầm lẫn hai vai trò này.

The Sovereign is represented in Canada by the Governor General, appointed by the Sovereign on the advice of the Prime Minister, usually for five years. In each of the ten provinces, the Sovereign is represented by a Lieutenant Governor, appointed by the Governor General on the advice of the Prime Minister, also normally for five years.Quốc vương được đại diện tại Canada bởi Governor General (Toàn quyền), do Quốc vương bổ nhiệm theo đề nghị của Thủ tướng, thường với nhiệm kỳ năm năm. Ở mỗi tỉnh trong mười tỉnh bang, Quốc vương được đại diện bởi một Lieutenant Governor (Phó Toàn quyền), do Governor General bổ nhiệm theo đề nghị của Thủ tướng, cũng thường với nhiệm kỳ năm năm.

There are three branches of government: the executive (the Prime Minister and Cabinet, which runs the government), the legislative (Parliament, which makes laws), and the judicial (the courts, which interpret and apply the law). Together with the Sovereign, these branches keep power balanced and government accountable.Có ba nhánh quyền lực: hành pháp (executive — Thủ tướng và Nội các, điều hành chính phủ), lập pháp (legislative — Quốc hội, làm luật) và tư pháp (judicial — tòa án, giải thích và áp dụng luật). Cùng với Quốc vương, ba nhánh này giữ cho quyền lực cân bằng và chính phủ có trách nhiệm giải trình.